Wat je niet ziet, stuurt vaak het meest

Onze gedachten, motieven en gemoedstoestand zijn lastig te grijpen. Ze worden vaak gestuurd door emoties die al actief zijn nog voordat ons rationele brein een kans krijgt. Ons emotionele brein duwt ze onbewust naar voren. De ratio komt pas daarna. Soms te laat.

In interactie tussen mensen gaat het zelden alleen over woorden. Het is een uitwisseling van emotionele signalen. En ons lichaam voelt dit vaak al, nog vóór we het in woorden kunnen vatten.

Hoe goed je die signalen opvangt als mens, leider of HR-professional, hangt onder anderen af van je eerste jaren. De tijd waarin communicatie nog niet verbaal was, maar puur lijfelijk. Oogcontact. Aanraking. Aanwezigheid.

Had je verzorgers die beschikbaar en betrouwbaar waren? Gefeliciteerd, je hebt een streepje voor. De kans is groot dat je nu gemakkelijker afstemt op anderen.
Waren ze dat niet? Geen probleem. Want met eerlijkheid, inzet en de bereidheid om te leren, kom je een heel eind. Je kunt leren luisteren. Echt luisteren.

En eerlijk is eerlijk: bij het Ontwikkelhuis HR & Leiderschap vinden we dat je dat verplicht bent. Aan jezelf. En aan de mensen met wie je werkt.

Het verleden schuift ongemerkt aan
Doe je dit niet, dan blijf je reageren vanuit oude emotie en schuift het verleden elke keer weer opnieuw aan tafel. Terwijl je denkt dat je gewoon een gesprek voert over de strategie, of de samenwerking in een team.

Maar als je eerlijk bent, en even bij jezelf incheckt voel je dat er iets niet klopt. Je bent net te geïrriteerd, je verveelt je, bent in de war, maar je weet niet waarom.

Die gevoelens zijn zelden uit de lucht komen vallen. Ze zijn het gevolg van wat jouw lijf herkent. Van iets ouds. Een voortvloeisel uit die allereerste jaren tussen jou en je verzorgers. Die gevoelens zijn daarmee niet bewust, maar wel bepalend. En hoewel we nooit aan deze gevoelens zullen kunnen ontsnappen, is je bewust zijn van deze gevoelens een hele goede stap in de richting. Zodat je ook beter kunt herkennen en begrijpen wie of wat, niet alleen jij, maar ook, je gesprekspartner, team of zelfs organisatie uitnodigt aan tafel. En wat jouw reactie daarop is.

Want anders speel je mee in een oud script, zonder dat je doorhebt dat je in een rol zit. Een rol die jou misschien helemaal niet past.

Een gesprek is als een rivier
Wat gezegd wordt in een gesprek lijkt aan de oppervlakte vaak helder en logisch. Je bespreekt teamdynamiek of doelen. Maar onder de woorden stroomt iets anders mee. Het trekt aan je, duwt je een richting op. Gevoelens, herinneringen en projecties glijden onderlangs. Soms rustig, soms kolkend, maar altijd met invloed.

Je wilt dus beter leren luisteren:

• Naar de woorden
• En naar wat er aan je trekt

Terwijl je jezelf afvraagt:

• Wat voel ik eigenlijk als ik naar deze persoon luister?
• Word ik aangetrokken of juist afgestoten?
• Voel ik irritatie, ongemak, vermoeidheid, spanning, rust, energie, nieuwsgierigheid?
• Is dit gevoel van mij, of van iemand anders?
• Reageer ik op wat er nú gebeurt, of op iets ouds?
• En misschien wel het belangrijkste: Waarom is dat zo?

Deze reflectie vraagt oefening, inzet, eerlijkheid en bereidheid om je eigen binnenwereld serieus te nemen. Niet altijd comfortabel, maar wel nodig. Want als je niet oplet, vaar je mee op een stroom die niet van jou is. En groei, die vind je zelden in kalm water.

Je werkt met mensen
En hoe jij luistert, reageert en aanwezig bent, maakt verschil. Dat vraagt vakmanschap. Je vertraagt, je reflecteert, je past aan. Je leert luisteren.

Zodat je niet alleen hoort wat iemand zegt, maar ook voelt wat diegene bedoelt.

Wil je dit leren?
Bij het Ontwikkelhuis HR & Leiderschap leiden we mensen op in systemisch werken en persoonlijk leiderschap. Überhaupt zit systemisch werken door al onze opleidingen verweven.
Niet om je te veranderen. Wel om je scherper te maken. Bewuster. Helderder.

Zodat je als leider of HR-professional écht verschil kunt maken. In gesprekken. In teams. In organisaties. In jezelf.

Meer weten over onze opleidingen of sparren?
Kijk eens naar onze opleidingen of neem contact op. We denken graag met je mee.

Voor dit artikel lieten we ons inspireren door het artikel 'Using Yourself as an Instrument' van Manfred F. R. Kets de Vries. We hebben zijn inzichten vertaald naar de context van HR en leiderschap.