De 3 belangrijkste inzichten uit een gesprek over wendbaarheid en veerkracht in de zorg-VVT

1. Meer werven is geen oplossing voor het personeelstekort

In de ouderenzorg werken ongeveer 500.000 mensen. Het huidige tekort bedraagt circa 23.000 medewerkers en loopt richting 2035 op tot ongeveer 126.000. Het verzuim ligt rond de 9%. Veel organisaties reageren hierop met intensievere werving. Maar zoals Katinka van Dongen scherp stelde: “Je kunt meer gaan werven. Maar die boot met nieuwe medewerkers komt niet. Simpelweg omdat het er niet is.”

Bij Salios leidde dit besef tot het programma Anders Werken: niet méér mensen zoeken, maar het werk anders organiseren. De afbouw van ZZP-inzet werd geen probleem om te repareren, maar een aanleiding om het systeem te herzien.

2. Wendbaarheid vraagt leiderschap, geen projectplanning

In het webinar werd o.a. de volgende stelling besproken: wendbaarheid begint niet met projectplanning, maar met leiderschap. De nuance aan tafel: zonder visie en lef komt er geen beweging, maar zonder concrete uitvoering blijft het bij woorden. Katinka beschreef hoe Anders Werken bij Salios pas echt ging “vliegen” toen het geen staf- of HR-traject meer was, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van lijn én staf. Transitieteams (met mensen uit beide kanten) gingen langs teams om te onderzoeken: wat speelt hier, en wat is er nodig om het werk anders te organiseren? Elk team kreeg maatwerk, omdat problemen verschillen: verzuim, roostering, taakverdeling, of teamdynamiek.

Coralie plaatste dat in een breder HR-perspectief: de reflex in de zorg is vaak brandjes blussen (rooster rond krijgen), terwijl wendbaarheid vraagt om boven het systeem te gaan hangen, keuzes te maken en te prioriteren: wat moet vandaag, en wat moet structureel anders?

De les: wendbaarheid wordt pas echt als leiderschap en operatie samenkomen, met eigenaarschap in de lijn en ondersteuning vanuit HR.

3. De medewerker moet op één, zelfs in de zorg

Jarenlang gold in de zorg het adagium: de cliënt centraal. Alles moest daarvoor wijken. Processen, roosters, beleid.  Zolang de cliënt maar optimaal bediend werd, zat je goed.Maar in een sector met structurele tekorten, hoog verzuim en toenemende complexiteit, komt die volgorde onder druk te staan. Tijdens het webinar stelde Katinka van Dongen het scherp: “De medewerker moet op één staan.”

Dat betekent niet dat kwaliteit van zorg ter discussie staat. Er is altijd een ondergrens. Maar het betekent wél dat duurzame inzetbaarheid, mentale veerkracht en eigenaarschap geen ‘zachte’ thema’s meer zijn. Het zijn strategische randvoorwaarden geworden.

Coralie Elmont maakte daarbij een belangrijk punt: wendbaarheid begint bij balans tussen inspanning en ontspanning. Medewerkers kunnen alleen goede zorg leveren als zij zelf voldoende ruimte, autonomie en ondersteuning ervaren. Dat vraagt iets van de organisatie, maar ook van individueel eigenaarschap.

De verschuiving is daarmee fundamenteel: niet langer alles opofferen voor de cliënt, maar erkennen dat zonder veerkrachtige medewerkers geen duurzame zorg mogelijk is.

Zonder medewerker geen cliëntenzorg. Zonder wendbaarheid geen continuïteit.

Tot slot: anders werken is geen project, maar een nieuwe realiteit

Wat in dit gesprek duidelijk werd, is dat de uitdagingen in de VVT niet meer op te lossen zijn met optimalisaties binnen het bestaande systeem. De tekorten zijn structureel. De werkdruk is structureel. De complexiteit neemt toe. Dat vraagt geen tijdelijke interventie, maar een fundamentele herijking van hoe we werk organiseren.

Voor HR betekent dat:

• Van uitvoeren naar ontwerpen
• Van adviseren naar mede-eigenaarschap
• Van brandjes blussen naar structureel sturen

En misschien nog belangrijker: het vraagt de moed om prioriteiten te verleggen. Om hardop te zeggen dat duurzame inzetbaarheid randvoorwaardelijk is voor goede zorg. Dat wendbaarheid niet alleen een organisatiethema is, maar een leiderschapsthema. En dat eigenaarschap niet bij één functie ligt, maar bij het hele systeem.

De vraag die blijft hangen na dit webinar is daarom geen technische, maar een strategische: Blijf je proberen het tekort te managen? Of durf je het werk fundamenteel anders te organiseren?

Wil je het gesprek in jouw organisatie concreet maken? Met onze quickscan krijg je snel inzicht in waar jullie staan op het gebied van wendbaarheid, leiderschap en duurzame inzetbaarheid en waar de grootste ontwikkelkansen liggen.

Kijk het webinar hier terug: